Kentsel Dönüşümde 3 Milyon Liralık Kredi Önemli Bir Fırsat!

Evet, saygıdeğer okurlarımız, bugün konuğumuz İnşaat Yüksek Mühendisi, Küçükçekmece Belediye Meclis Üyesi ve İmar Komisyonu Üyesi Sayın Mehmet Pamuk. Kendisiyle “Yarısı Bizden” kampanyasını konuşacak ve vatandaşlarımızın merak ettiği soruları yönelteceğiz.

Kentsel Dönüşümde 3 Milyon Liralık Kredi Önemli Bir Fırsat! Evet, saygıdeğer okurlarımız, bugün konuğumuz İnşaat Yüksek Mühendisi, Küçükçekmece Belediye Meclis Üyesi ve İmar Komisyonu Üyesi Sayın Mehmet Pamuk. Kendisiyle “Yarısı Bizden” kampanyasını konuşacak ve vatandaşlarımızın merak ettiği soruları yönelteceğiz. Mehmet Bey, programımıza katıldığınız için teşekkür ederiz. Hoş geldiniz. Şimdi, “Yarısı Bizden” kampanyasıyla ilgili vatandaşlarımızın merak ettiği konular var. Özellikle kredi kimlere verilecek, kredi oranları nelerdir? Son açıklanan rakamları da sizden duymak istiyoruz. Öncelikle İstanbul’un ve Türkiye’nin önemli basın yayın kuruluşlarından biri olan Yüzyıl Gazetesi’nin konuğu olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Yüzyıl Gazetesi aracılığıyla “Yarısı Bizden” kampanyası, devletimizin belirlemiş olduğu 3 milyon liralık destek ve kentsel dönüşüm destekleri hakkında vatandaşlarımızı bilgilendirme, onların merak ettiği soruları cevaplandırma imkânı verdiğiniz için teşekkür ederek röportajımıza başlamak istiyorum. Tabii sorduğunuz soru çok kıymetli. Faiz destekleri nelerdir, verilen destekler kimlere yöneliktir, hangi kesimlere ekstra indirimler uygulanıyor? Bunlar kamuoyunun ve özellikle binalarını dönüştürerek kentsel dönüşüm kampanyasından yararlanmak isteyen vatandaşlarımızın en çok merak ettiği sorular. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımız tarafından, Sayın Bakanımız Murat Kurum ve Cumhurbaşkanımızın talimatıyla iki sene önce başlatılan “Yarısı Bizden” kampanyası, gerçekten İstanbul özelinde yüz binlerce vatandaşımıza dokundu ve on binlerce bağımsız bölümün dönüşmesine vesile oldu. Geçen ay Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanımız Murat Kurum’un açıklamasıyla destekler 1 milyon 750 bin liradan 3 milyon liraya yükseltildi. Tabii kamuoyunda ciddi bir heyecan oluştu. 3 milyon liralık destek, özellikle finansal sıkıntılardan dolayı kentsel dönüşüme giremeyen vatandaşlarımızın elini ciddi şekilde rahatlattı. Bu kampanyada finansal destek ve krediler yüzde 0,69 oranla uygulanıyor. Bunun ne kadar büyük bir kampanya ve destek olduğunu şöyle özetlemek lazım: Bugün bir bankaya giderek 3 milyon lira kredi alıp binanızı dönüştürmek isteseniz, aylık ödemeniz yaklaşık 87 bin lira olacak. Aldığınız 3 milyon lirayla birlikte 180 ayda geri ödemeniz gereken toplam tutar 15 milyon 751 bin liraya ulaşacak. Ancak devletimizin ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımızın açıklamış olduğu yüzde 0,69 faiz oranlı kampanyayla kentsel dönüşüm için 3 milyon lira kredi çeken bir vatandaş, aylık 87 bin 509 lira değil, 29 bin 156 lira ödeyecek. Bir yıl geri ödemesiz olmak üzere 180 ay boyunca ödeme yapılacak. Vatandaşın toplam geri ödeyeceği rakam 15 milyon 751 bin lira değil, 5 milyon 248 bin lira olacak. Yani vatandaşın üzerinden doğrudan yaklaşık 10 milyon 500 bin liralık bir yük alınmış oluyor. Bugüne kadar Türkiye Cumhuriyeti’nin hiçbir döneminde verilmemiş ölçüde bir finansal destek sağlanıyor. Tabii yüzde 0,69 oran bütün vatandaşlarımız için geçerliyken, üç ana gruptaki vatandaşlarımıza özel destek uygulanarak bu oran yüzde 0,59’a çekiliyor. Bunlar kimler? Tabii ki başımızın tacı, gönlümüzün ilacı, bu vatan için canını siper eden şehit ve gazi yakınlarımız öncelikli olarak bu destekten faydalanıyor. Yine hiç konutu olmayan, konut sahibi olmak veya binasını kentsel dönüşüme sokmak isteyen emeklilerimiz de bu desteklerden faydalanıyor. Onlara yüzde 0,69 değil, yüzde 0,59 oran uygulanıyor. A grubu enerji sınıfına sahip binalara da aynı indirim uygulanacak. Biliyorsunuz, enerji Türkiye’nin büyük ölçüde yurt dışından ithal ettiği ve dövizle satın aldığı bir girdidir. Enerji verimliliğini sağlamış, A grubu olarak sertifikalandırılmış binalara da yüzde 0,69 yerine yüzde 0,59 oranından destek verilecek. İnşallah “Yarısı Bizden” kampanyasında olduğu gibi bu destekle de kentsel dönüşüm ivme kazanarak hızlanmaya devam edecek. — Sayın Mehmet Pamuk, bu destek kaç yıl süreyle ödenecek? Önce bir geri ödemesiz dönem var. Ödemeler ne şekilde yapılacak? “Yarısı Bizden” kampanyası ne zamana kadar devam edecek ve hangi illeri kapsıyor? Kentsel dönüşümü hızlandırmak ve riskli yapı stokunu azaltmak amacıyla bu proje devreye girdi. İlk aksiyon alındığında konuya ciddi anlamda ilgi ve alaka gösterildi. Bundan sonra da bunun devam edeceği düşünülüyor. Ancak belirlenen bir tarih var ve insanların acele etmesi gerekiyor. Vatandaşların, “Kampanya devam edecek mi, şu anda hangi tarihe kadar sürecek?” şeklinde merak ettiği sorular var. Devlet desteklerinin devamı niteliğinde olan ve 1 milyon 750 bin lira olarak açıklanan “Yarısı Bizden” kampanyası, 2026 yılının aralık ayında sona eriyor. Bunun bir istisnası var. 2026 yılının sonuna kadar binasını riskli yapı ilan ettirenler, 2027 yılında da 1 milyon 750 bin liralık bu finansal destekten faydalanabilecek. Ancak yeni açıklanan kampanya, 3 milyon liralık destekle 1 milyon 750 bin liranın 1 milyon 250 bin lira üzerinde bir kampanya olarak açıklandı. 3 milyon liralık desteğin geri ödemesi, ruhsat çıktıktan 12 ay sonra başlayacak. Ortalama bir inşaatın teslim süresi 12 ile 15 ay arasındadır. Yaklaşık bir sene boyunca devlete herhangi bir ödeme yapmıyorsunuz. On iki ay bittikten sonra 3 milyon liranın geri ödemesi 15 yıl, yani toplam 180 ay boyunca yapılacak. Bu da bugüne kadar devlet tarafından açıklanmamış ölçüde uzun bir ödeme süresidir. Gerçekten 180 ay çok önemli bir imkândır. Bugün bu kampanyadan faydalanan vatandaşlarımız, 180 ay boyunca sabit şekilde yaklaşık 28 bin lira ödeyecek. Bu, devletimizin vatandaşın kentsel dönüşüme göstermiş olduğu teveccühe verdiği güzel bir cevaptır. Peki, 3 milyon liralık kampanya hangi illeri kapsıyor? Biliyoruz ki “Yarısı Bizden” kampanyası yalnızca İstanbul’u kapsayan bir kampanyaydı. Ancak 3 milyon liralık destek kampanyası sadece İstanbul’u kapsamıyor. İstanbul’un yanında, riskli yapı stokunun gerçekten yoğun olduğu Kocaeli, Sakarya ve İstanbul’un batısında, 2 milyona yaklaşan nüfusuyla büyük bir sanayi şehri olan Tekirdağ da kampanyaya dahil edildi. Yine Manisa da kampanyaya dahil ediliyor. Manisa, İzmir’in hemen yanında bulunan, önemli bir deprem bölgesinde yer alan büyük bir sanayi şehridir. İzmir de kampanyaya dahil edilecek. İlerleyen yıllarda diğer şehirlerin de bu kampanyadan faydalandırılacağına ve kampanyanın yaygınlaştırılacağına inanıyorum. Ancak şu anda planlanan altı şehrimiz, 3 milyon liralık kentsel dönüşüm desteğinden faydalanarak vatandaşların binalarını yenilemesine imkân tanıyor. — Başvuru süreciyle ilgili vatandaşların bazen bilmedikleri için kafalarının karıştığı konular var. Çünkü kiracı da buradan destek alıyor, mal sahibine de destek veriliyor. Buradaki süreçler nasıl işliyor? Vatandaşlarımızın merakını gidermek için bu konu hakkında bilgi verebilir misiniz? Başvuru süreci çok şeffaf bir şekilde işliyor. “Yarısı Bizden” kampanyasında da şeffaftı, 3 milyon liralık destek kampanyasında da çok şeffaf bir şekilde yürütülüyor. Bu destek, vatandaş adına devlet tarafından müteahhide ödeniyor. Ancak 3 milyon lira veya 1 milyon 750 bin lira, vatandaşın üzerinden müteahhide hiçbir zaman tek seferde aktarılmıyor. Devletimiz şöyle diyor: “Biz bu parayı size vereceğiz ancak siz binayı aşama aşama tamamladıkça ödemeleri gerçekleştireceğiz.” Böylece hem vatandaşın parası çarçur edilmiyor hem kamu kaynakları israf edilmiyor hem de müteahhit işi tamamladıkça devletten hak ediş alıyor. Burada bir hak ediş sistemi var ve destek bu sistem üzerinden veriliyor. Vatandaşımızın başvurusu kendi e-Devlet hesabı üzerinden yapılıyor. Müteahhit de vatandaşla arasında yaptığı kat karşılığı veya para karşılığı sözleşmeyle, kendi e-Devlet hesabı üzerinden başvuruda bulunuyor ve taraflar sistemde eşleştiriliyor. Her şey resmî ve devletin kontrolünde devam ettiği için burada ne müteahhidin parasını alamama durumu oluyor ne de mal sahibinin inşaat yapılmadan parasını kaybetme korkusu yaşanıyor. — Kiracıların taşınma sürecinde genellikle desteği hemen bekledikleri görülüyor. Bu süreç ne kadar sürüyor? Binanın yıkılmasının ardından kiracılar bu yardımdan ne zaman faydalanabilir? 3 milyon liralık veya 1 milyon 750 bin liralık destek ayrımı olmaksızın, bütün yapılar için kira desteği binanın yıkıldığı tarihten itibaren gündeme geliyor. Bu destek, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun çerçevesinde veriliyor. Bu nedenle yalnızca binanın yıkılması yeterli olmuyor. Yıkıldıktan sonra riskli yapıyla ilgili resmî sürecin tamamlanması gerekiyor. Bu süreç de bina yıkıldıktan sonra aşağı yukarı iki veya üç ay sürüyor. Bina yıkıldıktan ve riskli yapı süreci tamamlandıktan sonra vatandaşımız, kendi ilçesindeki belediyeye giderek Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne veya İmar Müdürlüğü bünyesindeki kentsel dönüşüm birimine başvuruyor ve bu desteği alabiliyor. Bu destek şu anda 18 ay boyunca aylık 8 bin lira üzerinden veriliyor. Mal sahibi bunun tamamından faydalanabiliyor. Vatandaşımız kiracıysa yalnızca iki aylık kira bedeli tutarında, taşınma hibesi olarak adlandırılan destekten faydalanabiliyor. — Aynı binada farklı desteklerin kullanılabildiği söyleniyor. Bu pakette yer alan destekler nelerdir? Hangi şartlara göre farklılık gösterebiliyor? Yapının metrekaresi, cephesi veya malik sayısı mı dikkate alınıyor? Buradaki şartlar nelerdir? Şartlar kampanyalara göre değişiyor. Ancak “Yarısı Bizden” kampanyasından bahsedersek, buradaki en önemli kıstaslardan biri “bir buçuk kat” kuralıydı. Yıkılan binadaki bağımsız bölüm sayısı ile yeni yapılan binadaki bağımsız bölüm sayısı arasındaki artış bir buçuk katı geçmeyecek. Çok özetlemek gerekirse, 10 daireli bir bina yıkıldığında yerine en fazla 15 daire yapılabiliyor. Eğer 16 daire yapılırsa “Yarısı Bizden” desteklerinden faydalanılamıyor. Yine yıkılan binanın bin metrekare olduğunu düşünelim. Eğer yerine bin 501 metrekarelik inşaat yapılırsa destekten faydalanılamıyor. Burada da bir buçuk kat kıstası vardı. Ancak 3 milyon liralık destekte bir buçuk kat kıstası aranmayacak. Tabii iki kampanya birbirinden farklı kampanyalardır. Bir binada 10 malik olduğunu düşünelim. Bu 10 malikin beş tanesi “Yarısı Bizden”, diğer beş tanesi de 3 milyon liralık kampanyadan faydalanabilir. Ancak “Yarısı Bizden” kampanyasından faydalananlar için yapının büyüklüğü ve bağımsız bölüm sayısı bir buçuk katı geçmeyecek. 3 milyon liralık destekte ise vatandaştan aranan iki önemli şart var. Devlet 3 milyon lirayı verirken, “Üzerinizde herhangi bir haciz olmayacak” diyor. İkinci olarak da 3 milyon liranın aylık yaklaşık 28 bin liralık taksitlerle geri ödenmesi gerekiyor. Bu taksit tutarı, hane gelirinin yüzde 70’inden fazla olmayacak. Bu ne anlama geliyor? 3 milyon liralık destek, ortalama aylık resmî geliri 40 bin lira ve üzerinde olan her haneye verilebilecek. Burada kişinin şahsi geliri değil, hanenin toplam geliri dikkate alınıyor. Mesela emekli bir vatandaşımız, çalışan çocuğu ve çalışan eşiyle aynı hanede yaşıyorsa üçünün toplam geliri hesaplanıyor. Hanenin toplam geliri 40 bin liranın üzerindeyse o vatandaşımıza 3 milyon liralık destek, başka bir problem veya ek şart olmaksızın veriliyor. Bu durum da kampanyayı çok cazip hâle getiriyor. — Mehmet Bey, “Yarısı Bizden” kampanyasında özellikle önemli bir nokta var. Piyasadaki yüksek faiz oranlarıyla devletin vermiş olduğu faiz oranlarını kıyasladığımızda vatandaşın ciddi bir kazancı bulunuyor. Bu rakamlar hakkında kısaca bilgi verir misiniz? Tabii. “Devlet desteği olmasaydı, piyasa koşullarında bu rakamlar vatandaşa kaça mal olurdu?” sorusu aslında çok özet bir soru ve cevabı vatandaş lehine inanılmaz bir durumu ortaya koyuyor. Bugün bir vatandaşımız 3 milyon liralık krediyi bankadan yüzde 2,90 faiz oranıyla almaya kalksa, 180 ayda geri ödeyeceği toplam para yaklaşık 15 milyon 700 bin lira olacak. Ancak kentsel dönüşüm için verilen 3 milyon liralık destekle bir yıl geri ödemesiz, daha sonra 180 ay vadeli olarak yüzde 0,69 faiz oranı uygulanıyor. Vatandaş aylık yaklaşık 28 bin lira, toplamda ise yaklaşık 5 milyon 200 bin lira ödüyor. Vatandaşın buradaki kazancı yaklaşık 10 milyon 500 bin liradır. On beş yıl içerisinde ödemekten kurtulduğu tutar budur. Devletimiz bununla da yetinmiyor. “Dul ve yetimseniz, şehit veya gazi yakınıysanız, emekliyseniz ya da A grubu enerji sınıfına sahip bir binada oturuyorsanız, size bu desteği daha düşük oranlarla vererek kazancınızı daha da artırıyorum” diyor. Bu durum, 3 milyon liralık desteği son derece cazip bir konuma taşıyor. Ben bu desteğin de “Yarısı Bizden” kampanyası kadar etkili bir kentsel dönüşüm desteği olacağına inanıyorum. İnşallah.